Yazan: Amara Ashfaq, İş Analisti – Power Technology Research'te
- OEM'lerin iklim değişikliğinin etkilerini azaltmak amacıyla belirlediği ülke çapındaki politikalar ve hedefler, kamyon ve otobüslerin elektrikleşmesini hızlandırıyor.
- 2021-2030 döneminde, elektrikli kamyonlar ve otobüsler arasında en hızlı büyüyen segment, batarya ile çalışan elektrikli araçlar (BEV) olmaya devam edecek.
- 2021-2030 yılları arasında, EMEA bölgesinde elektrikli kamyonların yıllık bazda %56 ile en yüksek büyümeyi kaydetmesi bekleniyor. Amerika kıtasında ise elektrikli otobüslerin yıllık bazda %39 ile en yüksek büyümeyi kaydetmesi öngörülüyor.
İklim krizi, ülkeleri ve şirketleri, küresel ısınmayı sanayi devrimi öncesi seviyelere kıyasla 2°C’nin çok altında, ideal olarak 1,5°C’nin altında tutmak için kararlı adımlar atmaya itmiştir. Bu durum, elektrikli otobüs ve kamyonlar da dahil olmak üzere elektrifikasyona doğru hızlanan bir dönüşümü beraberinde getirmiştir. Otobüs ve kamyon sektöründeki mevcut durum içten yanmalı motorları (ICE) destekliyor olsa da, elektrikli otobüs ve kamyonlar için öngörülen yol umut verici görünmektedir.
Küresel Kamyon ve Otobüs Pazarı
BEV ve PHEV Dağıtımı
Küresel ölçekte, Pil ile Çalışan Elektrikli Araçların (BEV) 2030 yılında pazar payının büyük çoğunluğunu elinde tutacağı öngörülüyor; bu eğilim 2021 yılından itibaren devam ediyor. Hem otobüs hem de kamyon segmentinde BEV modelleri, Şarj Edilebilir Hibrit Elektrikli Araçlara (PHEV) göre üstünlük sağlıyor. Otobüs ve kamyonlar için mevcut ve öngörülen pazar paylarının bölgesel dağılımı aşağıda açıklanmaktadır.
Elektrikli Kamyon Pazarı
- Amerika kıtasındaki elektrikli kamyon pazarının, 2030 yılında da 2021'deki durumuyla aynı kalacağı öngörülüyor; bu öngörü, tamamen elektrikli araçların (BEV) ve şarj edilebilir hibrit araçların (PHEV) pazar paylarına ilişkin olup, tamamen elektrikli araçların pazarın %95'ini elinde tutacağı tahmin ediliyor.
- Benzer şekilde, EMEA bölgesindeki elektrikli kamyon pazarı 2021 yılında %96'lık pazar payıyla tamamen BEV'lerin hakimiyetindeydi ve 2030 yılında da bu durumun değişmeyeceği öngörülüyor.
- APAC bölgesindeki elektrikli kamyon pazarında da pazar payının büyük çoğunluğunu BEV'lerin elinde tuttuğu görülüyor: 2021'de %94 olan bu oran, 2030'da %95'e çıkması öngörülüyor.
Elektrikli Otobüs Pazarı
- 2021 yılında Amerika kıtasındaki elektrikli otobüs pazarında, BEV'ler pazar payının %89'unu elinde tutarken, PHEV'ler kalan %11'lik paya sahipti. BEV'lerin bu hakimiyetinin 2030 yılında pazar payının %94'üne çıkması bekleniyor.
- Benzer şekilde, EMEA bölgesindeki elektrikli kamyon pazarı 2021 yılında %99'luk pazar payıyla tamamen BEV'lerin hakimiyetindeydi ve 2030 yılında da bu durumun değişmeyeceği öngörülüyor.
- APAC bölgesindeki elektrikli kamyon pazarında da pazar payının büyük çoğunluğunu BEV'lerin elinde tuttuğu görülüyor: 2021'de %93 olan bu oran, 2030'da %96'ya çıkması öngörülüyor.
Ağırlık Bazında Elektrikli Ürünlerin Yıllık Satışları
Elektrikli Kamyon Pazarı
3,5 ile 12 ton ağırlığındaki Orta Sınıf Kamyonlar (MDT), Amerika kıtası hariç dünyanın çoğu bölgesinde pazar payı açısından 12 tondan ağır Ağır Sınıf Kamyonlar (HDT) tarafından geride bırakıldı.
- Amerika kıtasındaki elektrikli kamyon pazarında, 2021 yılında orta ağırlıkta kamyonlar (MDT) pazar payının %63’ünü elinde tutarken, ağır kamyonlar (HDT) kalan %37’sini kontrol ediyordu. Bununla birlikte, ağır kamyon satışlarının hızla artarak 2030 yılında pazar payının %47’sine ulaşması bekleniyor
- 2021 yılında EMEA bölgesindeki elektrikli kamyon pazarı, %66'lık pazar payıyla ağır hizmet kamyonlarının (HDT) hakimiyetindeydi ve bu oranın 2030 yılında %80'e çıkması öngörülüyor.
- APAC bölgesindeki elektrikli kamyon pazarında da ağır hizmet kamyonları (HDT) pazar payının büyük çoğunluğunu elinde tutuyor: 2021'de %72 olan bu oran, 2030'da %82'ye çıkması öngörülüyor.
Elektrikli Otobüs Pazarı
Ağır hizmet tipi otobüsler (HDB), yani ağırlığı 12 tonun üzerinde olan otobüsler, 3,5 ile 12 ton arasında olan orta hizmet tipi otobüsleri (MDB) geride bırakarak küresel elektrikli otobüs pazarında hakimiyetini sürdürüyor.
- 2021 yılında Amerika kıtasındaki elektrikli otobüs pazarında, HDB'ler pazar payının %84'ünü elinde tutarken, MDB'ler kalan %16'sını oluşturdu. HDB'lerin bu hakimiyetinin 2030 yılında pazar payının %79'una gerilemesi bekleniyor.
- 2021 yılında EMEA bölgesindeki elektrikli kamyon pazarı, %74'lük pazar payıyla ağır hizmet kamyonlarının (HDB) hakimiyetindeydi ve bu payın 2030 yılında %79'a yükseleceği tahmin ediliyor.
- APAC bölgesindeki elektrikli kamyon pazarında da ağır hizmet kamyonlarının (HDB) pazar payının büyük çoğunluğunu elinde tuttuğu görülüyor: 2021'de %87 olan bu oran, 2030'da %84'e düşeceği tahmin ediliyor.
Elektrifikasyon Alanı
Genel olarak, hem elektrikli otobüsler hem de elektrikli kamyonlar açısından yıllık satışların 2021 ile 2030 yılları arasında artacağı öngörülüyor. Bununla birlikte, elektrikli otobüs pazarındaki bazı önemli istisnalar dışında, içten yanmalı motorlar (ICE) 2030 yılında da hakimiyetini sürdürecek.
1. Tahminlere göre, hem 2021 hem de 2030 yıllarında satışlar açısından içten yanmalı motorlu araçlar (ICE) kamyon pazarında ezici bir üstünlük sergiliyor. Bu durum Amerika, EMEA ve APAC bölgeleri için de geçerli. ICE'lerin yıllık satışlarında artış görülürken, elektrikli kamyonların yıllık satışlarında da cesaret verici bir artış gözlemlenmektedir: Amerika kıtasında 2021'de 1,921 milyondan 2030'da 2,215 milyona; EMEA bölgesinde 2021'de 0,627 milyondan 2030'da 0,668 milyona; APAC bölgesinde ise 2021'de 2,293 milyondan 2030'da 2,394 milyona.

Şekil 1: Elektrikli Kamyonların Yıllık Satışları, 2021 ve 2030.
Buna karşılık, otobüs pazarında bir dönüşüm yaşanmaktadır. 2021 yılında yıllık otobüs satışlarında içten yanmalı motorlu araçlar (ICE) hakim olsa da, 2030 yılında durumun artık böyle olmayacağı öngörülmektedir. Elektrikli otobüs satışlarının, EMEA ve APAC bölgelerinde ICE otobüs satışlarını çok aşacağı tahmin edilmektedir. Aslında, yıllık ICE otobüs satışlarının 2021 seviyelerinden düşmesi beklenmektedir: EMEA'da 38.000'den 28.000'e, APAC'da ise 2021'deki 386.000'den 2030'da 231.000'e. Öte yandan, elektrikli otobüslerin yıllık satışları bir patlama yaşadı: EMEA'da 2021'de 4.000'den 2030'da 48.000'e, APAC bölgesinde ise 2021'de 105.000'den 2030'da 345.000'e. ICE otobüslerin hakimiyetini sürdürmesinin öngörüldüğü tek bölge, yıllık satışların 2021'de 110.000 olduğu ve 2030'da 115.000'e çıkacağı Amerika kıtasıdır. Bununla birlikte, Amerika kıtasındaki elektrikli otobüslerin yıllık satışları da sadece 3.000 adetten 2030'da 63.000 adete yükselmiştir. Bu durum, elektrikli otobüs pazarının içten yanmalı motorlu otobüs pazarına göre daha fazla büyüdüğünü göstermektedir ki bu da cesaret vericidir.

Şekil 2: Elektrikli Otobüslerin Yıllık Satışları, 2021.

Şekil 3: Elektrikli Otobüslerin Yıllık Satışları, 2030.
Elektrikli kamyon pazarındaki yıllık satışlarda öngörülen artış ile elektrikli otobüs pazarındaki tahmin edilen hakimiyet, şüphesiz ki, iklim krizi karşısında doğrudan bir tepki olarak içten yanmalı motorlu araçları aşamalı olarak kullanımdan kaldırmak ve elektrikli araçları yaygınlaştırmak amacıyla üreticiler, hükümetler ve özel kuruluşlar tarafından gösterilen bilinçli çabaların bir sonucudur.
OEM Hedefleri
İklim krizi, önde gelen araç üreticilerini, kendi karbon nötrlük hedeflerini açıklamaya ve içten yanmalı motorlu araçların kullanımını aşamalı olarak sonlandırmaya yönelik hedefler belirlemeye yöneltmiştir. Ayrıca çok sayıda araç üreticisi, önümüzdeki yıllarda elektrikli otobüs ve kamyon modellerini piyasaya süreceğini duyurmuştur. Bunlar arasında FUSO’nun eCanter’ı, Mercedes-Benz’in eActros’u, Tesla’nın Semi’si ve Solaris’in Urbino’su gibi pek çok model yer almaktadır.
Temiz enerjiye geçişi hızlandırmak amacıyla OEM'lerin belirlediği bazı hedefler aşağıda açıklanmaktadır:
- Vauxhall, Ford, Honda, Toyota, Nissan, Volkswagen ve PSA Grubu, net sıfır emisyon hedefine ulaşmayı 2050 yılına kadar gerçekleştirmeyi planlıyor.
- Daimler, Volvo ve General Motors daha katı bir hedef belirledi: 2040 yılına kadar net sıfır emisyon.
- İçten yanmalı motorların kullanımdan kaldırılmasına ilişkin takvimler de belirlendi: Volvo ve Ford, 2030 yılına kadar içten yanmalı motorları kullanımdan kaldırmayı hedefliyor; General Motors 2035 yılını hedef olarak belirledi; Honda ise bu hedefi gerçekleştirmek için 2040 yılını belirledi.
- Buna ek olarak, IVECO ve Volkswagen 2025 yılına kadar içten yanmalı motorlara yönelik yatırımlarını sonlandırma taahhüdünde bulundular.

Şekil 4: Otomobil üreticileri için sıfır emisyon hedefi zaman çizelgesi.
Özel ve Kamu Kuruluşlarının Hedefleri
Dünya şu anda bir enerji dönüşümü sürecinden geçiyor ve elektrikli kamyon ve otobüslerin yaygınlaşmasını hızlandırmak amacıyla birçok girişim başlatıldı. ZEBRA Ortaklığı, EV100 ve CALSTART Drive to Zero bu girişimlerin bazı örnekleridir.
C40 Cities ve ICCT tarafından organize edilen Sıfır Emisyonlu Otobüs Hızlı Yaygınlaştırma Hızlandırıcısı (ZEBRA) ortaklığı, Latin Amerika’da sıfır emisyonlu toplu taşıma otobüs filoları oluşturmak amacıyla 1 milyar ABD dolarının üzerinde bir yatırım yapacağını kısa süre önce duyurdu. Buna ek olarak, Volvo, Zhongtong, Busscar, IUSA ve Rennorgy gibi otobüs üreticileri ve dağıtıcıları, Latin Amerika'da sıfır emisyonlu araçları ticari olarak piyasaya sürmeyi ve mümkün olduğunda yerel kaynaklardan temin etmeyi taahhüt ettiler.
EV100, 2030 yılına kadar araç filolarını elektrikli araçlara geçirmeyi ve/veya şarj altyapısı kurmayı taahhüt eden, 98'den fazla pazara yayılmış 123 üyeyi kapsayan bir girişimdir. Üyeler arasında ABB, LG Energy Solution, Schneider Electric ve Siemens gibi birçok şirket yer almaktadır. Heathrow Havalimanı gibi havalimanı ve ulaşım otoriteleri de dahil olmak üzere çeşitli kamu ve özel otoriteler tarafından 2030 yılına kadar toplam 5,5 milyon araç taahhüt edilmiştir. Bugüne kadar EV100 üyeleri tarafından 200.000'den fazla elektrikli araç devreye alınmış ve yaklaşık 21.000 şarj ünitesi kurulmuştur.
CALSTART Drive to Zero, küresel sıfır ve sıfıra yakın emisyonlu (ZE) ticari araç sektörünün büyümesini hızlandırmayı amaçlayan bir kampanyadır. Hedef, ZE teknolojisini 2025 yılına kadar ticari açıdan rekabetçi hale getirmek ve 2040 yılına kadar belirli araç segmentlerinde ve bölgelerde hakim konuma getirmektir. Temiz enerji teknolojisini geliştiren politika ve programları teşvik etmek amacıyla kurulmuş üst düzey bir küresel forum olan Clean Energy Ministerial ile işbirliği içinde yürütülen bu kampanya, 2040 yılına kadar yeni kamyon ve otobüs satış ve üretiminin %100'ünün sıfır emisyonlu olmasını hedeflemektedir. CALSTART Drive to Zero, on beş ülkenin yanı sıra yerel yönetim kurumları, sektör aktörleri ve uygulama ortakları tarafından da desteklenmektedir.
Küresel Girişimler
İklim kriziyle mücadeleyi amaçlayan ülke çapındaki politikalar, elektrifikasyona giden yolda hayati öneme sahip olmuştur:
- Kanada, sıfır emisyonlu toplu taşıma araçları ve okul otobüsleri de dahil olmak üzere toplu taşımacılığın karbonsuzlaştırılmasını desteklemek amacıyla önümüzdeki beş yıl boyunca 2,2 milyar ABD doları tutarında finansman taahhüdünde bulundu.
- ABD’de, yeni orta ve ağır hizmet tipi kamyon satışlarının 2030 yılına kadar %30’unun, en geç 2050 yılına kadar ise %100’ünün sıfır emisyonlu olması hedefleniyor. Ayrıca, toplu taşıma kurumları tarafından satın alınan yeni otobüslerin %100'ü 2029 yılına kadar sıfır emisyonlu olmalıdır. Mümkün olduğu yerlerde, kullanımdaki tüm orta ve ağır hizmet araçları 2050 yılına kadar %100 sıfır emisyonlu olmalıdır.
- Avrupa, "Fit for 55", Temiz Araçlar Direktifi ve Alternatif Yakıt Altyapısı Yönetmeliği gibi birçok girişime sahiptir
- 2019 yılında Çin hükümeti, elektrikli kamyonlar için çeşitli teşvikler başlattı. Bu teşvikler ve politikalar, üreticilerin araçlarının en az %10’unu elektrikli olarak üretmelerini şart koşuyordu. Ayrıca, satın alınan her yakıt hücreli elektrikli otobüs ve kamyon için 72.500 ABD doları tutarında teşvik açıklanarak kamyon satışları otomatik olarak artırıldı. Elektrikli araçlar ayrıca Aralık 2022’ye kadar satın alma vergisinden muaftır.
- Hindistan’da 2015 yılında Ulusal Elektrikli Mobilite Misyonu kapsamında başlatılan “Hindistan’da Hibrit ve Elektrikli Araçların Daha Hızlı Benimsenmesi ve Üretimi (FAME)” programı, elektrikli araçların yaygınlaşmasını teşvik etmek amacıyla çeşitli sübvansiyonlar ve teşvikler sunmaktadır. Ayrıca, Ağır Sanayi Bakanlığı da FAME II kapsamında 25 eyaletteki 68 şehirde yaklaşık 60 milyon ABD doları tutarında bir yatırımla 2.877 adet elektrikli araç şarj istasyonunun kurulmasını onayladı.
Geleceğe Bakış
Elektrikli otobüs ve kamyon kategorilerindeki büyüme oldukça umut verici görünüyor. 2021-2030 yılları arasında, elektrikli kamyon pazarının Amerika, EMEA ve APAC bölgelerinde sırasıyla %19, %56 ve %29 oranında büyümesi bekleniyor. Daha da cesaret verici olan ise, bu bölgelerdeki içten yanmalı kamyon pazarının Amerika ve APAC'da sadece %2, EMEA'da ise %1 oranında büyümesi bekleniyor. 2021 ile 2030 yılları arasında elektrikli otobüs pazarındaki yıllık büyümenin Amerika kıtasında %39, EMEA bölgesinde %31 ve APAC bölgesinde %14 olması öngörülüyor. İçten yanmalı motorlu otobüs pazarının Amerika kıtasında %1 büyüme kaydetmesi beklenirken, EMEA ve APAC bölgelerinde ise negatif büyüme kaydetmesi öngörülüyor.

Şekil 5: Teknolojiye Göre Elektrikli Otobüs ve Kamyon Pazarındaki Yıllık Büyüme (2021-2030).
İletişim:
Hassan Zaheer - Müşteri İlişkileri ve Danışmanlık Direktörü
+49-89-12250950



















