Ortaklaşa yürütülen yeni proje, performanstan ödün vermeden nadir toprak elementleri içermeyen motorlar sunuyor.
Elektrik motoru sektörü bir dönüm noktasında bulunuyor. Kalıcı mıknatıslı motorlar, elektrikli bisikletler, scooterlar ve mikro araçlardaki uygulamaların %95’inden fazlasını oluşturarak hafif mobilite sektörüne hakim olsa da, nadir toprak elementlerine olan bağımlılıkları giderek artan zorluklar yaratıyor. Tedarik zincirindeki kırılganlıklar, maliyet dalgalanmaları ve çevresel endişeler, mühendisleri performanstan ödün vermeyen alternatifler bulmak için çabalıyor.
CWIEME Berlin 2025 fuarında, iki Avrupalı yenilikçi – IFP Energies nouvelles’ten Miša Milosavljević ve MOV’NTEC’ten Vincent Mallard – geleneksel süreçlere meydan okuyan çığır açıcı bir çözüm sundu. Nadir toprak elementlerine olan bağımlılığı neredeyse tamamen ortadan kaldırırken, motor verimliliğinde neredeyse mükemmele yakın bir seviyeye ulaştılar. Çalışmaları, hafif mobilitenin geleceğini yeniden şekillendirebilecek bir dönüşümü temsil ediyor.
Nadir toprak elementlerine olan bağımlılığın boyutu şaşırtıcıdır. IFP Energies nouvelles’den Miša Milosavljević, hafif ve mikro araç sektöründe uygulamaların %95’inden fazlasında nadir toprak elementleri içeren sabit mıknatıslı motorların kullanıldığını açıkladı. Bu aşırı yoğunlaşma, sektörü nadir toprak tedarik zinciri sorunlarına karşı özellikle savunmasız hale getiriyor. Bu durum, onun deyimiyle "yüksek tedarik zinciri riski" yaratmaktadır. Sektörün bu bağımlılıktan kurtulma motivasyonuyla hareket eden MOV'NTEC ve IFP Energies, şu anda HeSy Mobility projesi üzerinde işbirliği yapmaktadır. Milosavljević, bu projenin gerekliliğine dikkat çekerek şunları söyledi: "Avrupa'daki istihdamı korumak için Avrupa'ya özgü alternatifler önermek konusunda oldukça güçlü bir motivasyonumuz var."
Avrupa Birliği tarafından desteklenen bu proje, L6 ve L7 kategorisi hafif mobilite araçlarından (iki ve üç tekerlekli araçlar) tarımsal uygulamalara ve tarım robotlarına kadar uzanan bir yelpazeyi hedeflemektedir.
Çözüm, Milosavljević'in "yenilikçi bir rotor" olarak tanımladığı, relüktans ilkesini kullanan bir tasarıma dayanmaktadır; bu sayede motor, sabit mıknatıslar olmadan da tork üretebilmektedir. Bu çözüm, stratejik öneme sahip ağır nadir toprak elementleri içermeyen, düşük maliyetli ferrit sabit mıknatıslarla desteklenmektedir.
Ferrit mıknatıslar, eşdeğer neodim mıknatıslara kıyasla üç kat daha düşük performans ve güce sahip olsalar da, "belirtilen değerlerde motorun verimliliğini artırmak için yeterli" oldukları kanıtlanmıştır. Sonuç mu? Maksimum verimlilik; 6 kW'lık modelde %94 verimlilik elde edilirken, bu oran %96'ya yakındır.
Stator tasarımı da aynı derecede önemli bir yenilik niteliğindedir. Milosavljević, “Statordaki yenilik, bu motordaki en büyük yeniliklerden biridir; çünkü genellikle çok sayıda sargı ve sadece birkaç paralel tel kullanılır” diye açıkladı. “Çok yüksek sürekli güç sunan bu hava soğutmalı modellerde ise sadece iki, üç veya dört sargı ve 20’den fazla paralel tel kullanılıyor.” Bu yaklaşım, “üretim kalıpları açısından oldukça zorlayıcı” olsa da, olağanüstü bir hava soğutmalı performans sağlıyor.
Motor serisi, "kademeli farklılaştırma" ilkesiyle geliştirilmiştir; bu, motorun uzunluğunun yalnızca monte edilen yığın sayısıyla değiştirildiği anlamına gelir. Bu yaklaşım, doğal konveksiyonlu soğutmaya sahip 2 kW, 4 kW ve 6 kW'lık versiyonların ortaya çıkmasını sağlar. Başka bir deyişle, fan kullanılmamaktadır.
Verimlilik artışları, özellikle hafif mobilite uygulamaları için büyük önem taşıyor. Milosavljević, tasarımın "pil enerji tüketimini en aza indirerek güç aktarma sistemi maliyetini düşürebildiğini" açıklarken, "Bu, hız sınırlaması olan hafif araçlar için çok önemli; bu araçlar neredeyse tam da o stratejik aralıkta yer alıyor" dedi.
Proje, tamamen Avrupa'da gerçekleştirilen üretime önem vermektedir. Mallard, "Sargı makinesi, kaynak makinesi, manyetizasyon makinesi gibi tüm süreçleri şirket bünyesinde entegre ediyoruz," diye açıkladı. "Avrupa'da, sınıfının en iyisi sargı makinesi teknolojilerini bulabiliyoruz."
Çevresel etki sonuçları dikkat çekicidir. Yaşam döngüsü değerlendirmeleri, Asya’daki üretime kıyasla Avrupa’daki üretimde sera gazı emisyonlarında %75’e varan bir azalma olduğunu göstermektedir. Bu durum, geri dönüştürülmüş malzeme, bakır, alüminyum ve çeliğin kullanılmasıyla ve üretimde atık oluşturmayan bir yaklaşımın benimsenmesiyle sağlanmaktadır.
En önemlisi, motorlar kullanım ömrünün sonuna kadar sürdürülebilirlik göz önünde bulundurularak tasarlanmıştır. Tüm sensörler, yataklar ve hatta stator bile onarılabilir olup, birkaç vida sayesinde çok kolay bir şekilde erişilebilir durumdadır. Milosavljević şöyle belirtti: "Bu kolay sökme özelliği ve mimari, motorun ömrünü tamamladığında malzemelerin kolay ve temiz bir şekilde toplanmasını sağlıyor."
Bu proje sadece bir başlangıç. Ekip, düşük gerilim uygulamalarında da 15 kilovatlık motorlara yöneliyor ve kendi güç elektroniği sistemlerinin geliştirilmesine odaklanıyor.
Yüksek verimlilik ile nadir toprak elementlerinden bağımsızlık kavramlarının bir arada var olabileceğini kanıtlayarak, bu Avrupa girişimi, sürdürülebilir mobilitenin performans ödünleri gerektirmediği bir geleceğe işaret ediyor. Bu çığır açıcı gelişme, sektöre nihayet nadir toprak elementleri ikilemini aşmanın bir yolunu sunabilir.
Motor ve otomotiv endüstrilerindeki en son teknolojilerin sergilendiği CWIEME Berlin 2026'da sektör liderleri, mühendisler ve yenilikçilerle bir araya gelin. Hemen kaydolun yarının mobilite manzarasını şekillendirecek tartışmaların bir parçası olmak.
Görsel, Emobility Engineering'in izniyle kullanılmıştır.
CWIEME Berlin 2025 fuarında, iki Avrupalı yenilikçi – IFP Energies nouvelles’ten Miša Milosavljević ve MOV’NTEC’ten Vincent Mallard – geleneksel süreçlere meydan okuyan çığır açıcı bir çözüm sundu. Nadir toprak elementlerine olan bağımlılığı neredeyse tamamen ortadan kaldırırken, motor verimliliğinde neredeyse mükemmele yakın bir seviyeye ulaştılar. Çalışmaları, hafif mobilitenin geleceğini yeniden şekillendirebilecek bir dönüşümü temsil ediyor.
Nadir toprak elementlerine olan bağımlılıktan kurtulmak
Nadir toprak elementlerine olan bağımlılığın boyutu şaşırtıcıdır. IFP Energies nouvelles’den Miša Milosavljević, hafif ve mikro araç sektöründe uygulamaların %95’inden fazlasında nadir toprak elementleri içeren sabit mıknatıslı motorların kullanıldığını açıkladı. Bu aşırı yoğunlaşma, sektörü nadir toprak tedarik zinciri sorunlarına karşı özellikle savunmasız hale getiriyor. Bu durum, onun deyimiyle "yüksek tedarik zinciri riski" yaratmaktadır. Sektörün bu bağımlılıktan kurtulma motivasyonuyla hareket eden MOV'NTEC ve IFP Energies, şu anda HeSy Mobility projesi üzerinde işbirliği yapmaktadır. Milosavljević, bu projenin gerekliliğine dikkat çekerek şunları söyledi: "Avrupa'daki istihdamı korumak için Avrupa'ya özgü alternatifler önermek konusunda oldukça güçlü bir motivasyonumuz var."
Avrupa Birliği tarafından desteklenen bu proje, L6 ve L7 kategorisi hafif mobilite araçlarından (iki ve üç tekerlekli araçlar) tarımsal uygulamalara ve tarım robotlarına kadar uzanan bir yelpazeyi hedeflemektedir.
Direnç destekli tasarım
Çözüm, Milosavljević'in "yenilikçi bir rotor" olarak tanımladığı, relüktans ilkesini kullanan bir tasarıma dayanmaktadır; bu sayede motor, sabit mıknatıslar olmadan da tork üretebilmektedir. Bu çözüm, stratejik öneme sahip ağır nadir toprak elementleri içermeyen, düşük maliyetli ferrit sabit mıknatıslarla desteklenmektedir.
Ferrit mıknatıslar, eşdeğer neodim mıknatıslara kıyasla üç kat daha düşük performans ve güce sahip olsalar da, "belirtilen değerlerde motorun verimliliğini artırmak için yeterli" oldukları kanıtlanmıştır. Sonuç mu? Maksimum verimlilik; 6 kW'lık modelde %94 verimlilik elde edilirken, bu oran %96'ya yakındır.
Stator tasarımı da aynı derecede önemli bir yenilik niteliğindedir. Milosavljević, “Statordaki yenilik, bu motordaki en büyük yeniliklerden biridir; çünkü genellikle çok sayıda sargı ve sadece birkaç paralel tel kullanılır” diye açıkladı. “Çok yüksek sürekli güç sunan bu hava soğutmalı modellerde ise sadece iki, üç veya dört sargı ve 20’den fazla paralel tel kullanılıyor.” Bu yaklaşım, “üretim kalıpları açısından oldukça zorlayıcı” olsa da, olağanüstü bir hava soğutmalı performans sağlıyor.
Gerçek hayattaki uygulamalar için akıllı tasarım
Motor serisi, "kademeli farklılaştırma" ilkesiyle geliştirilmiştir; bu, motorun uzunluğunun yalnızca monte edilen yığın sayısıyla değiştirildiği anlamına gelir. Bu yaklaşım, doğal konveksiyonlu soğutmaya sahip 2 kW, 4 kW ve 6 kW'lık versiyonların ortaya çıkmasını sağlar. Başka bir deyişle, fan kullanılmamaktadır.
Verimlilik artışları, özellikle hafif mobilite uygulamaları için büyük önem taşıyor. Milosavljević, tasarımın "pil enerji tüketimini en aza indirerek güç aktarma sistemi maliyetini düşürebildiğini" açıklarken, "Bu, hız sınırlaması olan hafif araçlar için çok önemli; bu araçlar neredeyse tam da o stratejik aralıkta yer alıyor" dedi.
Avrupa'da imalat ve sürdürülebilirlik
Proje, tamamen Avrupa'da gerçekleştirilen üretime önem vermektedir. Mallard, "Sargı makinesi, kaynak makinesi, manyetizasyon makinesi gibi tüm süreçleri şirket bünyesinde entegre ediyoruz," diye açıkladı. "Avrupa'da, sınıfının en iyisi sargı makinesi teknolojilerini bulabiliyoruz."
Çevresel etki sonuçları dikkat çekicidir. Yaşam döngüsü değerlendirmeleri, Asya’daki üretime kıyasla Avrupa’daki üretimde sera gazı emisyonlarında %75’e varan bir azalma olduğunu göstermektedir. Bu durum, geri dönüştürülmüş malzeme, bakır, alüminyum ve çeliğin kullanılmasıyla ve üretimde atık oluşturmayan bir yaklaşımın benimsenmesiyle sağlanmaktadır.
En önemlisi, motorlar kullanım ömrünün sonuna kadar sürdürülebilirlik göz önünde bulundurularak tasarlanmıştır. Tüm sensörler, yataklar ve hatta stator bile onarılabilir olup, birkaç vida sayesinde çok kolay bir şekilde erişilebilir durumdadır. Milosavljević şöyle belirtti: "Bu kolay sökme özelliği ve mimari, motorun ömrünü tamamladığında malzemelerin kolay ve temiz bir şekilde toplanmasını sağlıyor."
Bu proje sadece bir başlangıç. Ekip, düşük gerilim uygulamalarında da 15 kilovatlık motorlara yöneliyor ve kendi güç elektroniği sistemlerinin geliştirilmesine odaklanıyor.
Yüksek verimlilik ile nadir toprak elementlerinden bağımsızlık kavramlarının bir arada var olabileceğini kanıtlayarak, bu Avrupa girişimi, sürdürülebilir mobilitenin performans ödünleri gerektirmediği bir geleceğe işaret ediyor. Bu çığır açıcı gelişme, sektöre nihayet nadir toprak elementleri ikilemini aşmanın bir yolunu sunabilir.
Mobilitenin geleceğini şekillendiren daha fazla çığır açan yeniliği keşfetmeye hazır mısınız?
Motor ve otomotiv endüstrilerindeki en son teknolojilerin sergilendiği CWIEME Berlin 2026'da sektör liderleri, mühendisler ve yenilikçilerle bir araya gelin. Hemen kaydolun yarının mobilite manzarasını şekillendirecek tartışmaların bir parçası olmak.
Görsel, Emobility Engineering'in izniyle kullanılmıştır.
