.png?ext=.png){kind=small}
Ortaklaşa yürütülen yeni proje, performanstan ödün vermeden nadir toprak elementleri içermeyen motorlar sunuyor.
Elektrik motoru endüstrisi bir dönüm noktasında bulunuyor. Kalıcı mıknatıslı motorlar, hafif mobilite sektöründe hakim konumda olup elektrikli bisikletler, scooterlar ve mikro araçlardaki uygulamaların %95’inden fazlasını oluştururken, nadir toprak elementlerine olan bağımlılıkları giderek artan zorluklar yaratmaktadır. Tedarik zincirindeki kırılganlıklar, maliyet dalgalanmaları ve çevresel endişeler, mühendisleri performanstan ödün vermeyen alternatifler aramaya itmektedir.
CWIEME Berlin 2025’te, iki Avrupalı yenilikçi – IFP Energies nouvelles’ten Miša Milosavljević ve MOV’NTEC’ten Vincent Mallard – geleneksel süreçlere meydan okuyan çığır açıcı bir çözüm sundu. Bu çözüm, nadir toprak elementlerine olan bağımlılığı neredeyse tamamen ortadan kaldırırken, motor verimliliğinde neredeyse mükemmele yakın bir seviyeye ulaşıyor. Yaptıkları çalışma, hafif mobilitenin geleceğini yeniden şekillendirebilecek bir dönüşümü temsil ediyor.
Nadir toprak elementlerine olan bağımlılığın boyutu şaşırtıcıdır. IFP Energies nouvelles’ten Miša Milosavljević, hafif ve mikro araç sektöründeki uygulamaların %95’inden fazlasında nadir toprak elementleri içeren sabit mıknatıslı motorların kullanıldığını açıkladı. Bu aşırı yoğunlaşma, sektörü nadir toprak tedarik zinciri sorunlarına karşı özellikle savunmasız hale getiriyor. Bu durum, Milosavljević’in deyimiyle “yüksek tedarik zinciri riski” yaratmaktadır. Sektörün bu bağımlılıktan kurtulma isteği doğrultusunda, MOV'NTEC ve IFP Energies şu anda HeSy Mobility projesi kapsamında işbirliği yapmaktadır. Milosavljević, bu projenin gerekliliğine dikkat çekerek şunları söyledi: “Avrupa’daki istihdamı korumak amacıyla Avrupa menşeli alternatifler önermek için oldukça güçlü bir motivasyonumuz var.”
Avrupa Birliği tarafından desteklenen bu proje, L6 ve L7 kategorisine ait hafif mobilite araçlarından (iki ve üç tekerlekli araçlar) tarımsal uygulamalara ve tarım robotlarına kadar uzanan bir yelpazeyi hedeflemektedir.
Çözüm, Milosavljević’in “yenilikçi bir rotor” olarak tanımladığı, relüktans ilkesini kullanan bir tasarıma dayanmaktadır; bu sayede motor, kalıcı mıknatıslar olmadan da tork üretebilmektedir. Bu çözüm, stratejik öneme sahip ağır nadir toprak elementleri içermeyen, düşük maliyetli ferrit kalıcı mıknatıslarla desteklenmektedir.
Ferrit mıknatıslar, eşdeğer neodim mıknatıslara kıyasla üç kat daha düşük performans ve güce sahip olsalar da, “belirtilen değerlerde motorun verimliliğini artırmak için yeterli” oldukları kanıtlanmıştır. Sonuç mu? Maksimum verimlilik; bu değer %96’ya yakınken, 6 kW’lık modelde verimlilik %94’tür.
Stator tasarımı da aynı derecede önemli bir yenilik teşkil ediyor. Milosavljević, “Statordaki yenilik, bu motordaki en büyük yeniliklerden biridir; çünkü genellikle çok sayıda sargı ve sadece birkaç paralel tel kullanılır” diye açıkladı. “Çok yüksek sürekli güç sunan bu hava soğutmalı modellerde ise sadece iki, üç veya dört sargı ve 20’den fazla paralel tel kullanılıyor.” Bu yaklaşım, “üretim kalıpları açısından oldukça zorlayıcı” olsa da, olağanüstü bir hava soğutmalı performans sağlıyor.
Motor serisi, “gecikmeli farklılaşma” ilkesi göz önünde bulundurularak geliştirilmiştir; yani motorun uzunluğu, monte edilen yığın sayısına göre değiştirilmektedir. Bu yaklaşım, doğal konveksiyonlu soğutmaya sahip 2 kW, 4 kW ve 6 kW’lık versiyonların oluşturulmasını sağlar. Başka bir deyişle, fan kullanılmamaktadır.
Verimlilik artışları, özellikle hafif mobilite uygulamaları için büyük önem taşıyor. Milosavljević, tasarımın “pil enerji tüketimini en aza indirdiğini ve dolayısıyla güç aktarma sistemi maliyetini düşürebileceğini” açıklarken, “Bu, hız sınırlaması olan ve neredeyse o stratejik aralığa giren hafif araçlar için çok önemli” dedi.
Proje, tamamen Avrupa’da gerçekleştirilen üretime önem vermektedir. Mallard, “Sargı makinesi, kaynak makinesi, manyetizasyon makinesi ve benzeri tüm süreçleri kendi tesislerimizde entegre ediyoruz,” diye açıkladı. “Avrupa’da, sınıfının en iyisi sargı makinesi teknolojilerini bulabiliyoruz.”
Çevresel etki sonuçları dikkat çekicidir. Yaşam döngüsü değerlendirmesi, Asya’daki üretime kıyasla Avrupa’daki üretimde sera gazı emisyonlarında %75’e varan bir azalma olduğunu göstermektedir. Bu durum, geri dönüştürülmüş malzeme, bakır, alüminyum ve çeliğin kullanılmasıyla ve üretimde atıksız bir yaklaşımın benimsenmesinden kaynaklanmaktadır.
En önemlisi, motorlar kullanım ömrünün sonunda sürdürülebilirlik göz önünde bulundurularak tasarlanmıştır. Tüm sensörler, rulmanlar ve hatta stator bile onarılabilir niteliktedir ve birkaç vida sayesinde çok kolay bir şekilde erişilebilir durumdadır. Milosavljević şunları belirtti: “Bu kolay sökme özelliği ve tasarım, motorun kullanım ömrü sona erdiğinde malzemelerin kolay ve temiz bir şekilde toplanmasını sağlıyor.”
Bu proje sadece bir başlangıç niteliğinde. Ekip, düşük gerilim uygulamalarında da 15 kilovatlık motorlara doğru genişliyor ve kendi güç elektroniği sistemlerinin geliştirilmesine odaklanıyor.
Yüksek verimlilik ile nadir toprak elementlerinden bağımsızlık kavramlarının bir arada var olabileceğini kanıtlayarak, bu Avrupa girişimi, sürdürülebilir mobilitenin performans ödünleri gerektirmediği bir geleceğe işaret ediyor. Bu çığır açıcı gelişme, sektöre nihayet nadir toprak elementleri ikileminin ötesine uzanan bir yol sunabilir.
Motor ve otomotiv endüstrilerindeki en son teknolojilerin sergilendiği CWIEME Berlin 2026’da sektör liderleri, mühendisler ve yenilikçilerle bir araya gelin. Hemen kaydolun yarının mobilite manzarasını şekillendirecek tartışmaların bir parçası olmak.
Görsel, Emobility Engineering’in izniyle kullanılmıştır.
CWIEME Berlin 2025’te, iki Avrupalı yenilikçi – IFP Energies nouvelles’ten Miša Milosavljević ve MOV’NTEC’ten Vincent Mallard – geleneksel süreçlere meydan okuyan çığır açıcı bir çözüm sundu. Bu çözüm, nadir toprak elementlerine olan bağımlılığı neredeyse tamamen ortadan kaldırırken, motor verimliliğinde neredeyse mükemmele yakın bir seviyeye ulaşıyor. Yaptıkları çalışma, hafif mobilitenin geleceğini yeniden şekillendirebilecek bir dönüşümü temsil ediyor.
Nadir toprak elementlerine olan bağımlılıktan kurtulmak
Nadir toprak elementlerine olan bağımlılığın boyutu şaşırtıcıdır. IFP Energies nouvelles’ten Miša Milosavljević, hafif ve mikro araç sektöründeki uygulamaların %95’inden fazlasında nadir toprak elementleri içeren sabit mıknatıslı motorların kullanıldığını açıkladı. Bu aşırı yoğunlaşma, sektörü nadir toprak tedarik zinciri sorunlarına karşı özellikle savunmasız hale getiriyor. Bu durum, Milosavljević’in deyimiyle “yüksek tedarik zinciri riski” yaratmaktadır. Sektörün bu bağımlılıktan kurtulma isteği doğrultusunda, MOV'NTEC ve IFP Energies şu anda HeSy Mobility projesi kapsamında işbirliği yapmaktadır. Milosavljević, bu projenin gerekliliğine dikkat çekerek şunları söyledi: “Avrupa’daki istihdamı korumak amacıyla Avrupa menşeli alternatifler önermek için oldukça güçlü bir motivasyonumuz var.”
Avrupa Birliği tarafından desteklenen bu proje, L6 ve L7 kategorisine ait hafif mobilite araçlarından (iki ve üç tekerlekli araçlar) tarımsal uygulamalara ve tarım robotlarına kadar uzanan bir yelpazeyi hedeflemektedir.
Direnç destekli tasarım
Çözüm, Milosavljević’in “yenilikçi bir rotor” olarak tanımladığı, relüktans ilkesini kullanan bir tasarıma dayanmaktadır; bu sayede motor, kalıcı mıknatıslar olmadan da tork üretebilmektedir. Bu çözüm, stratejik öneme sahip ağır nadir toprak elementleri içermeyen, düşük maliyetli ferrit kalıcı mıknatıslarla desteklenmektedir.
Ferrit mıknatıslar, eşdeğer neodim mıknatıslara kıyasla üç kat daha düşük performans ve güce sahip olsalar da, “belirtilen değerlerde motorun verimliliğini artırmak için yeterli” oldukları kanıtlanmıştır. Sonuç mu? Maksimum verimlilik; bu değer %96’ya yakınken, 6 kW’lık modelde verimlilik %94’tür.
Stator tasarımı da aynı derecede önemli bir yenilik teşkil ediyor. Milosavljević, “Statordaki yenilik, bu motordaki en büyük yeniliklerden biridir; çünkü genellikle çok sayıda sargı ve sadece birkaç paralel tel kullanılır” diye açıkladı. “Çok yüksek sürekli güç sunan bu hava soğutmalı modellerde ise sadece iki, üç veya dört sargı ve 20’den fazla paralel tel kullanılıyor.” Bu yaklaşım, “üretim kalıpları açısından oldukça zorlayıcı” olsa da, olağanüstü bir hava soğutmalı performans sağlıyor.
Gerçek dünya uygulamaları için akıllı tasarım
Motor serisi, “gecikmeli farklılaşma” ilkesi göz önünde bulundurularak geliştirilmiştir; yani motorun uzunluğu, monte edilen yığın sayısına göre değiştirilmektedir. Bu yaklaşım, doğal konveksiyonlu soğutmaya sahip 2 kW, 4 kW ve 6 kW’lık versiyonların oluşturulmasını sağlar. Başka bir deyişle, fan kullanılmamaktadır.
Verimlilik artışları, özellikle hafif mobilite uygulamaları için büyük önem taşıyor. Milosavljević, tasarımın “pil enerji tüketimini en aza indirdiğini ve dolayısıyla güç aktarma sistemi maliyetini düşürebileceğini” açıklarken, “Bu, hız sınırlaması olan ve neredeyse o stratejik aralığa giren hafif araçlar için çok önemli” dedi.
Avrupa'da imalat ve sürdürülebilirlik
Proje, tamamen Avrupa’da gerçekleştirilen üretime önem vermektedir. Mallard, “Sargı makinesi, kaynak makinesi, manyetizasyon makinesi ve benzeri tüm süreçleri kendi tesislerimizde entegre ediyoruz,” diye açıkladı. “Avrupa’da, sınıfının en iyisi sargı makinesi teknolojilerini bulabiliyoruz.”
Çevresel etki sonuçları dikkat çekicidir. Yaşam döngüsü değerlendirmesi, Asya’daki üretime kıyasla Avrupa’daki üretimde sera gazı emisyonlarında %75’e varan bir azalma olduğunu göstermektedir. Bu durum, geri dönüştürülmüş malzeme, bakır, alüminyum ve çeliğin kullanılmasıyla ve üretimde atıksız bir yaklaşımın benimsenmesinden kaynaklanmaktadır.
En önemlisi, motorlar kullanım ömrünün sonunda sürdürülebilirlik göz önünde bulundurularak tasarlanmıştır. Tüm sensörler, rulmanlar ve hatta stator bile onarılabilir niteliktedir ve birkaç vida sayesinde çok kolay bir şekilde erişilebilir durumdadır. Milosavljević şunları belirtti: “Bu kolay sökme özelliği ve tasarım, motorun kullanım ömrü sona erdiğinde malzemelerin kolay ve temiz bir şekilde toplanmasını sağlıyor.”
Bu proje sadece bir başlangıç niteliğinde. Ekip, düşük gerilim uygulamalarında da 15 kilovatlık motorlara doğru genişliyor ve kendi güç elektroniği sistemlerinin geliştirilmesine odaklanıyor.
Yüksek verimlilik ile nadir toprak elementlerinden bağımsızlık kavramlarının bir arada var olabileceğini kanıtlayarak, bu Avrupa girişimi, sürdürülebilir mobilitenin performans ödünleri gerektirmediği bir geleceğe işaret ediyor. Bu çığır açıcı gelişme, sektöre nihayet nadir toprak elementleri ikileminin ötesine uzanan bir yol sunabilir.
Mobilitenin geleceğini şekillendiren daha fazla çığır açan yeniliği keşfetmeye hazır mısınız?
Motor ve otomotiv endüstrilerindeki en son teknolojilerin sergilendiği CWIEME Berlin 2026’da sektör liderleri, mühendisler ve yenilikçilerle bir araya gelin. Hemen kaydolun yarının mobilite manzarasını şekillendirecek tartışmaların bir parçası olmak.
Görsel, Emobility Engineering’in izniyle kullanılmıştır.
